HISTORIA UCZELNI



Jak to wszystko się zaczęło?

Po koniec lat 50, wciąż dźwigający się po wojnie region potrzebował inżynierów.  Na każdy tysiąc zatrudnionych było ich na Opolszczyźnie tylko sześciu, a przecież, gdzie nie spojrzeć, rosły fabryki i zakłady przemysłowe. Władze województwa i przedstawiciele Naczelnej Organizacji Technicznej postanowiły więc spotkać się z Ministrem Szkolnictwa Wyższego i Oświaty i przedstawić postulat utworzenia uczelni technicznej. Było to 4 lipca 1959 r. Delegaci z Opola wrócili ze stolicy z połowiczną satysfakcją.  Skromna baza, jaką dysponowało miasto nie pozwoliła na utworzenie samodzielnej uczelni, ale za to obiecano nam powołanie punktu konsultacyjnego Politechniki Śląskiej. W kolejnych rozmowach, prowadzonych już z władzami uczelni z Gliwic, wziął udział Rościsław Oniszczyk – matematyk z opolskiej WSP, któremu powierzono organizację punktu.

A zatem – to rozwijający się przemysł upomniał się o uczelnię techniczną.

Podczas, gdy przemysł stał się czynnikiem uczelniotwórczym, dziś to uczelnia przyciąga do regionu przemysł.

Obecność zaplecza w postaci dobrej politechniki przygotowującej kadry jest przez nowych inwestorów wymieniana jako jeden z ważniejszych czynników wpływających na decyzję o ulokowaniu na Opolszczyźnie swoich zakładów. Tak było, m. in. z ifm eco link, potentatem branży elektronicznej, który w Opolu wybudował centrum badawczo-rozwojowe oraz amerykańskim producentem quadów Polaris. Uczelnia ma też wymierny wkład w jedno z największych w kraju przedsięwzięć rozwojowych – rozbudowę Elektrowni Opole. W uznaniu dla zasług na rzecz tej strategicznej inwestycji, rektor prof. Marek Tukiendorf otrzymał od PGE symboliczne  ,,Polecenie Rozpoczęcia Prac”.

Wróćmy jednak do początku.

21 października 1959 r. odbyła się uroczysta inauguracja Punktu Konsultacyjnego Politechniki Śląskiej (a ściśle jej dwóch wydziałów: elektrycznego i mechanicznego). Indeksy odebrało wówczas 92 studentów – 58 przyszłych mechaników i 34 elektryków. Nad edukacją czuwali naukowcy dojeżdżający z Gliwic i – pracujący po sąsiedzku – profesorowie opolskiej Wyższej Szkoły Pedagogicznej.

Co ciekawe, rektor Politechniki Śląskiej prof. Tadeusz Laskowski powołał jednocześnie punkty także w Bielsku-Białej i Kędzierzynie. Ten ostatni nie miał tyle szczęścia, co opolski, ale młodzież z najbardziej uprzemysłowionego miasta na Opolszczyźnie znów ma szansę chodzić na zajęcia ,,w kapciach”. Tym razem za sprawą Politechniki Opolskiej, która utworzyła w Kędzierzynie-Koźlu swój zamiejscowy, siódmy wydział.

Studenci, którzy stanowili wówczas ogół uczelni dziś nie wypełniliby limitu  na jednym tylko (z 27 ) kierunków studiów!  W jubileuszowym, 50. roku akademickim przyjęliśmy blisko 1800 studentów - w tym także  100 z Ukrainy oraz sporą grupę ,,Erasmusów", czyli studentów z wymiany zagranicznej, którzy spędzili w - egzotycznym dla niech Opolu - jeden semestr.

W 1960 oferta Punktu rozszerza się o trzeci kierunek: budownictwo ogólne i przemysłowe.

Punkt Konsultacyjny był dobrym początkiem, jednak nie ustawano w staraniach o uzyskanie samodzielności. W 1963 r. w kolejnym liście do ministerstwa władze miasta i punktu nazwały plany utworzenia WSI ,,sprawą niezmiernie palącą z punktu widzenia gospodarczych potrzeb Opolszczyzny”.

W 1965 r. Punkt przekształca się w Wyższe Zawodowe Studium Techniczne Politechniki Śląskiej z siedzibą w Opolu. Elektrycy i mechanicy ze starszych lat kontynuują naukę, ale studenci budownictwa zostają przeniesieni z powrotem do Gliwic (w Opolu uczy się tylko I rok). Są z tego powodu bardzo nieszszęśliwi! W dramatycznym liście ,,do Obywatela Ministra ”, 95 słuchaczy apeluje  o umożliwienie im studiów w Opolu, używając, między innymi, takiego argumentu: ,,dla większości z nas, wywodzących się z różnych miejscowości województwa, wzięcie udziału w zajęciach będzie niewykonalne, gdyż trudno wymagać, by na dłuższą metę traktować dworce kolejowe lub parki jako miejsca noclegowe.”

Głos opolan – tych studiujących i tych zarządzających miastem i studium –  został wysłuchany 20 maja 1966 r., kiedy to ówczesny premier Józef  Cyrankiewicz podpisał historyczną ustawę o utworzeniu WSI.

Nową uczelnię tworzy Wydział Mechaniczny, z dziekanem Jeremiaszem Mołodeckim, Wydział Elektryczny z dziekanem prof. Antonim Plamitzerem oraz Wydział Ogólnotechniczny (przekształcony po dwóch latach w Wydział Budownictwa) z dziekanem Romanem Klusem.  Trzej dziekani, dotąd dojeżdżający wspólnie mikrobusem z Gliwic – przeprowadzają się na stałe do Opola.

Trzy, założycielskie wydziały nadal są filarami uczelni. Jedyne w tej części Europy tak sprofilowane Laboratorium Materiałów Budowlanych, zdobywca światowych laurów łazik Kameleon, czy MouseBox okrzyknięty przez Daily Mail następnym stadium ewolucji komputerów - to perełki, którymi tylko w ostatnim czasie zabłysnęła Politechnika.

W 1966 r. rusza także Studium Praktycznej Nauki Języków Obcych (kierownik Adam Muryło), Studium Wojskowe, Studium Nauk Społecznych i Ekonomicznych  (kierownik doc. Zbigniew Kołaczkowski) oraz Studium Wychowania Fizycznego (kierownik Adam Dżygiel), które opiekuje się klubem uczelnianym Akademickiego Związku Sportowego.

Pierwszym rektorem uczelni zostaje jej inicjator i kierownik PK – doc. dr Rościsław Oniszczyk.

Indeks opatrzony numerem 1 otrzymał Henryk Achtelik, który przez 40 lat wykładał na Wydziale Mechanicznym i projektował służące całym pokoleniom  urządzenia laboratoryjne.

W 1966 r. powstaje też Biblioteka Główna Wyższej Szkoły Inżynierskiej. Jej siedzibą jest budynek uczelni przy ul. Luboszyckiej 7,  gdzie na kilku regałach na parterze ustawia się 4 tysiące książek i nieco ponad 100 czasopism. Pierwszym dyrektorem biblioteki zostaje Tadeusz Stożek, który tworzy bibliotekę od podstaw. Jego praca zostaje doceniona przez Ministra Nauki, który w 1969 r. nadaje mu tytuł bibliotekarza dyplomowanego, pierwszego i przez wiele lat jedynego na Opolszczyźnie.

Już od stycznia kolejnego roku powołana zostaje także komórka, której zadaniem jest przyjmowanie zleceń na prace badawcze i usługowe dla przemysłu. Jej kierownikiem zostaje Joachim Botor. Gospodarka potrzebuje bowiem nie tylko naszych absolwentów, ale też naszą myśl techniczną.

Odkąd w Opolu pojawili się studenci – odtąd pojawiła się też  studencka zabawa!

Piastonalia zapoczątkowali w mieście studenci ze starszej o 12 lat Wyższej Szkoły Pedagogicznej. Nowych kolegów z WSI nie trzeba było długo zachęcać do współpracy przy organizacji żakinady, zwłaszcza, że w owym czasie WSP tworzyły głównie studentki...

W 1967 r. rozpoczęła się budowa pierwszego akademika przy ul. Oleskiej 102.

Skojarzenie z ,,zabawą na 102" jest jak najbardziej zasadne. Mieszkańcom miasteczka studenckiego, od 1969 r. umilają audycje Studenckiego Studia Radiowego Emiter.

Co ciekawe, obiekty, wybudowane przed pięćdziesięcioma laty nadal są… najnowocześniejsze w mieście. Jest to możliwe dzięki kapitalnym (w obu znaczeniach tego słowa) remontom.

W 1973 r. uczelnia otrzymuje prawo do kształcenia na poziomie studiów magisterskich. Pozyskuje także legendarny komputer Odra 1204, który grzał się, huczał i wypluwał metry taśmy perforowanej , a  niedługo potem pierwszy komputer stołowy, powiedzielibyśmy dziś ,,pecet" - Wang, oba zapierając dech w piersi ówczesnym inżynierom, którzy od kilku lat mieli już swoją nazwę: informatycy.

Dziś informatyka jest jednym z najchętniej wybieranych kierunków studiów. Jako jedyni w kraju oferujemy informatykę w języku niemieckim, jako jedni z pierwszych zorganizowaliśmy studia podyplomowe z informatyki śledczej, i jako jedni z najlepszych dysponujemy unikalnym laboratorium Neuro-Science, gdzie zgłębia się zagadnienia interakcji mózg-komputer, zarezerwowane dotąd dla twórców science fiction.).

W 1975 r. drugim rektorem WSI zostaje Oswald Mateja, pierwszy naukowiec uczelni który otrzymał tytuł profesora ,,belwederskiego", projektant chłodni kominowej Elektrowni Opole i inicjator utworzenia pierwszych w Polsce studiów podyplomowych z budowli wieżowych. 

Uczelnia stale rozwija swoją bazę lokalową i potencjał naukowy, rozwija się także współpraca z przemysłem - zwłaszcza z budującą się elektrownią, a rektor Mateja osobiście pozyskuje nową kadrę.

Budowano w owym czasie Elektrownię Opole o nowoczesnych blokach 360 kw. wspomina prof. Zdzisław Kabza -  I ta elektrownia stała się najlepszym w kraju, a ja nawet dodaję: w Europie laboratorium naukowo-dydaktycznym. Tam studenci odbywali praktykę, tam zajęcia były prowadzone przez inżynierów, dyrektorzy i główni inżynierowi prowadzili zajęcia.

Podczas, gdy elektrycy praktykowali w elektrowni, mechanikom rosła nowa siedziba przy ul. Oleskiej, a ,,budowlańcy" z ówczesnego Instytutu Inżynierii Lądowej uzyskiwali dla uczelni pierwsze prawa doktorskie. Miało to miejsce w 1981 r., a na pamiątkę pierwszej obrony doktoratu w 1983 r., od 2003 r. obchodzi się Święto Politechniki Opolskiej, którego najważniejszą częścią są promocje doktorskie.

W 1981 r. stery uczelni, jako pierwszy, wybrany demokratycznie rektor przejmuje doc. dr inż. Antoni Guzik, pionier wydziału Mechanicznego i uwielbiany przez studentów żołnierz AK, który jednak, w wyniku ogłoszenia stanu wojennego, zmuszony zostaje do ustąpienia z funkcji.

,,Jestem dumny i szczęśliwy - powie w dniu swoich 90 urodzin - że jestem cząstką społeczności Politechniki Opolskiej. Dane było mi uczestniczyć na każdym etapie jej rozwoju wśród oddanych i życzliwych ludzi cieszących się autorytetem, można było się tego nauczyć.

Doświadczenie dydaktyczne, pozwala mi sformułować zalecenie, że systematyczna i wytrwała nauka daje zawsze oczekiwane owoce. Dzięki temu, wielu byłych studentów osiągnęło stopnie naukowe i znaczące stanowiska. Daje mi to satysfakcję dobrze wypełnionego obowiązku można to nazwać szczęściem.

Docenta Guzika zastępuje prof. Zdzisław Kabza, energetyk, który z energią kontynuuje rozwijanie bazy lokalowej uczelni oraz wprowadza ją do grona organizatorów prestiżowych konferencji naukowych.

W tym czasie rozwija się też współpraca międzynarodowa, zarówno naukowa, jak i dydaktyczna. Przy uczelni powstaje studium języka polskiego dla cudzoziemców. Rośnie znaczenie uczelni na arenie krajowej, czego wyrazem jest udział naszych naukowców w gremiach decydujących o szkolnictwie wyższym.

W 1987 r. kolejnym, piątym już rektorem Wyższej Szkoły Inżynierskiej zostaje Włodzimierz Kotowski z Wydziału Mechanicznego, naukowiec - praktyk, który rektorski biret nosił na zmianę z kaskiem. Lata pracy w przemyśle ciężkim - (m. in. w Zakładach Chemicznych w Oświęcimiu, oraz kędzierzyńskiej Blachowni i płockiej rafinerii którymi zarządzał) ukształtowały profesora i spowodowały, że kierując uczelnią obrał kurs właśnie na współpracę z gospodarką.

1 grudnia 1990 r. rektorskie berło trafia na ręce prof. Piotra Wacha, najdłużej ,,panującego" rektora w dotychczasowej historii uczelni, który rozpoczął starania o przekształcenie WSI w politechnikę. To by się nie udało, gdyby nie przymierze czterech szkół inżynierskich, które się wtedy ostały. – wspomina.

Osiągnięcie celu nie byłoby możliwe, gdyby nie wspólne działania kilku uczelni. Inicjatorem porozumienia wyższych szkół inżynierskich z Opola, Koszalina, Radomia i Zielonej Góry był właśnie rektor Wach, który w listopadzie 1993 r. podczas spotkania Konferencja Rektorów Uczelni Technicznych w Kielcach wyszedł  z propozycją przygotowania przez te szkoły jednobrzmiących wniosków o zmianę nazwy.

4 lipca 1996 prezydent Aleksander Kwaśniewski podpisał ustawę, na mocy której Wyższa Szkoła Inżynierska w Opolu przekształca się w Politechnikę Opolską.

 

W 1996 r. władzę w świeżo przemianowanej i pełnej entuzjazmu Politechnice Opolskiej obejmuje prof. Józef Suchy, autorytet w dziedzinie odlewnictwa (w owym czasie pełniący funkcję prezydenta Światowej Organizacji Odlewniczej). Tworzyliśmy takie przedsięwzięcia, które zacieśniały współpracę między gospodarką, a sfera nauki, jak Forum Akademicko-Gospodarcze Śląska Opolskiego. Była to organizacja unikatowa w skali kraju. Jednym ze skutków działania tego forum była próba utworzenia parku technologicznego. – wspomina prof. Suchy. 

Na stanowisko rektora, na kolejne 6 lat, wraca prof. Piotr Wach. Młoda politechnika potrzebuje wzmocnienia, aby zachować nazwę i autonomię, władze uczelni zakasują więc rękawy.

Pod koniec lat dziewięćdziesiątych w strukturze i ofercie edukacyjnej politechniki pojawiają się dwa nowe, oryginalne jak na uczelnię techniczną wydziały -  Wydział Wychowania Fizycznego i Fizjoterapii oraz Wydział Zarządzania i Inżynierii Produkcji, który w odpowiedzi na ogromne zapotrzebowanie tamtych czasów -  łączył nauki techniczne z ekonomicznymi.

Warto zaznaczyć, że to właśnie politechnika stała się w Polsce kolebką nowej dyscypliny: inżynierii produkcji.

Przełom wieków okazał się przełomowy dla politechnicznego sportu. Student II roku wychowania fizycznego i sztangista Grzegorz Kleszcz zdobył ósme miejsce na igrzyskach olimpijskich w Sydney, a zawodnicy piłki siatkowej AZS Politechniki Opolskiej po raz pierwszy w historii awansowali do I ligi państwowej.

Poczynając od 2003 roku Uczelnia współorganizuje Opolski Festiwal Nauki największe wydarzenie popularyzujące wiedzę w regionie.

W tym samym roku za symboliczną złotówkę, politechnika otrzymała od miasta dawne koszary wojskowe przy ul. Prószkowskiej 76. To początek II kampusu, stanowiącego dziś centrum uczelni. Jako pierwszy, przenosi się do kampusu Wydział Wychowania Fizycznego i Fizjoterapii.

W 2005 r. wybory na rektora Politechniki Opolskiej wygrywa prof. Jerzy Skubis, wcześniej - przez 4 kadencje - pełniący funkcję prorektora ds. nauki. Specjalnością profesora jest technika wysokich napięć. Wśród wielu przedsięwzięć, które podjęto wówczas na uczelni warto wspomnieć o tych mniej oczywistych – jak Dziecięca Politechnika Opolska, czy utworzenie Muzeum Politechniki Opolskiej z Kolekcją Lamp Rentgenowskich.

W październiku 2008 r. (w Roku Szczura) po dwóch latach przygotowań swoją działalność inauguruje Centrum Współpracy Polska-Chiny Instytut Konfucjusza. Instytut powołany został jako trzeci w Polsce i do dziś jedyny przy uczelni technicznej.

Na uczelni powstają też dwa zespoły - Orkiestra Politechniki Opolskiej oraz Akademicki Chór Politechniki Opolskiej, które grają nie tylko na akademiach...

 

W 2012 roku rektorem został prof. Marek Tukiendorf, absolwent opolskiej uczelni technicznej, związany z nią zawodowo od początku swojej kariery.

W 2013 r. na politechnice doszło do podpisania umowy z CCISP (portugalską odpowiedniczką KRPUT), która dla polskich politechnik jest oknem na Brazylię, realizującą program ,,Nauka bez Granic". Ambasadorem porozumienia między dwoma krańcami Europy był ambasador Polski w Portugalii prof. Bronisław Misztal, który przyrównał Vasco da Gamę i Mikołaja Kopernika, wróżąc współpracy między Polską i Portugalią powodzenie na miarę ich odkryć. Nie mylił się.

Na owoce nie trzeba było długo czekać: po niespełna roku doszło do polsko-portugalskiego szczytu energetycznego z udziałem przedstawicieli nauki, przemysłu i dyplomacji obu krajów - oczywiście na Politechnice Opolskiej.

Dziś uczelnia jest jedną z najważniejszych instytucji na Śląsku Opolskim. Kształci ok. 8 tysięcy studentów na siedmiu, interdyscyplinarnych wydziałach (w tym również w Kędzierzynie-Koźlu) oferujących kierunki zarówno typowo techniczne, jak i humanistyczne, czy ekonomiczne.

Politechnika słynie z konsekwentnie realizowanej zasady ,,Złotego Trójkąta, czyli współpracy między nauką, biznesem i samorządem. Na przestrzeni ostatnich lat, uczelnia była organizatorem dwóch, wielkich spotkań o tym charakterze: międzynarodowej konferencji ,,One Road One Belt", podczas której przedsiębiorcy, naukowcy i samorządowcy omawiali możliwości współpracy w ramach projektu Nowego Jedwabnego Szlaku (w spotkaniu tym wzięła udział wiceminister spraw zagranicznych Katarzyna Kacperczk, oraz Chargé d’affaires ambasady Chińskiej Republiki Ludowej Lin Jian) oraz pierwszej polsko-niemieckiej konferencji ,,Bridge", będącej symbolicznym, ale mającym praktyczne korzyści przerzuceniem mostu pomiędzy nauką, gospodarką rynkową i władzami obu państw, usankcjonowanym udziałem w europejskim klastrze Merge.

Politechnika Opolska umiejętnie pozyskuje partnerów zagranicznych, w tym – jako jedyna uczelnia techniczna w Polsce – współpracuje z krajami Azji przez najlepszy w Europie Instytut Konfucjusza, oraz jedyne w Polsce centrum współpracy Polska-Indie Instytut Jogi i Ajurwedy.

Uczelnia służy regionowi, przyciąga młodzież i oddziałuje na Opolszczyznę kulturotwórczo. Jest też przykładem najbardziej umiejętnego wykorzystania funduszy unijnych w regionie. W ostatnich latach pozyskała na rozwój ponad 25 milionów euro, w tym na nową siedzibę Wydziału Elektrotechniki, Automatyki i Informatyki, windując jednostkę na europejski poziom.

Politechnika to dziś silna, konkurencyjna uczelnia, a rektorowi z Opola, prof. Markowi Tukiendorfowi  powierzono funkcję wiceprzewodniczącego Konferencji Rektorów Polskich Uczelni Technicznych oraz przewodniczącego Komisji ds. Współpracy Międzynarodowej Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich w kadencji 2016-2020.

O tym, że decyzja sprzed ponad 50 lat była dobrą inwestycją, świadczą też niezliczone nagrody, którymi politechnika wyróżniana jest przez różne gremia, i które też dobrze opisują jej charakter. Wśród nich znajdują się:

  • Diamentowa Spinka Nowej Trybuny Opolskiej  ,,za wkład w rozwój regionu”
  • Srebrny oraz Złoty Laur Umiejętności i Kompetencji  (nagroda Opolskiej Izby Gospodarczej) złożone na ręce rektora prof. Marka Tukiendorfa za ,,wspieranie  rozwoju gospodarki rynkowej i edukacji na potrzeby firm”
  • Platynowy Laur Umiejętności i Kompetencji za ,,otwartą politykę edukacyjną opartą na współpracy z biznesem, samorządami terytorialnymi i szkołami ponadgimnazjalnymi”.
  • Pierwsze miejsce w plebiscycie ,,The Best of Opolskie” za projekt Kreator Młodych Talentów, w ramach którego zrealizowano Dziecięcą Politechnikę Opolską.
  • Wyróżnienie w konkursie urzędu miasta ,,Opole bez barier” 2014 i certyfikat  ,,Uczelnia przyjazna niepełnosprawnym”.
  • Wyróżnienie Urzędu  Marszałkowskiego  dla  najbardziej aktywnej instytucji naukowej we współpracy z partnerami zagranicznymi w 2013 roku

…oraz pozycja w rankingach

  • 49. (najlepsze w regionie) miejsce w rankingu szkół wyższych opracowanym przez Fundację Edukacyjną ,,Perspektywy” (2016)
  • 27. miejsce w rankingu uczelni, najbardziej cenionych przez pracodawców przygotowanym przez tygodnik ,,Wprost” (w rozbiciu na poszczególne kierunki, automatyka i robotyka oraz logistyka uplasowały się na 9. miejscu) – (2015)
  • 5. miejsce uczelni w zestawieniu sportowych Akademickich Mistrzostw Polski (2015)
  • 2. miejsce w rankingu PRODOK zestawiającego najbardziej prodoktoranckie uczelnie w kraju (2016).